Zwarte Piet: liever wel of niet? (3) (slot)

Laatste van mijn drie blogs over zwarte piet.

Wat betoogde ik in mijn vorige twee blogjes?

1. voor zover we een allervroegste historische oorsprong van Sints knecht kunnen vinden, zal deze niet-racistisch zijn geweest.

2. de huidige outfit van zwarte piet komt uit de negentiende eeuw en verwijst wel degelijk naar een negerslaaf, een zwarte page: een zwarte bladzijde in onze geschiedenis.

 

 

Ook al ben ik zwart als roet, ik meen het wel goed

Het gaat me hier niet om racisme an sich: “zwart, dus kwetsend voor zwarten”. Nee. Het gaat hier om een concrete historische werkelijkheid waar ondubbelzinnig naar verwezen wordt: koloniale negerslaven.

En jammer maar helaas: wij zijn zelf niet op het idee gekomen om dat overblijfsel uit onze onverantwoord rijke historie te schrappen. Het protest moest nota bene komen uit de mond van een jongen van Curaçao. Zelf hadden we het fatsoen niet. Stom!

Maar wat schetst m’n verbazing? Toen de kritiek eenmaal kwam, vooral bij monde van Quinsy Gario, verzuimden wij ook nog eens om schuldbewust te reageren. Vele witte Nederlanders ontvingen de kritiek van Quinsy Gario door hem glashard uit te lachen, te bespotten of te bestoken met nog meer racistische lelijkheden.

Waar komen zulke domme en emotionele reacties vandaan? Angst voor verandering? Angst voor het verlies van het eigen jeugdsentiment? Xenofobie? Verholen racisme? Wat kunnen volksgenoten tegenvallen. Tegen wil en dank heeft dat geleid tot drie blogjes, terwijl ik het eigenlijk ook in één zin had kunnen zeggen:

Verander zwarte piet en schrap zo de onwenselijke herinnering aan ons gruwelijke kolonialisme.

Klaar, genoeg, duidelijk, helder.
Maar zo werkt het niet, zo bleek wel uit de publieke discussie.
Hier dan nog maar een paar tegenwerpingen met mijn reactie eronder.

“Blijf van onze traditie af!”

Ooit was heksenverbranding een traditie, en ooit hielden wij negerslaven of voeren we naar de Molukken om daar onze schepen met rijkdommen te vullen. Ook dat waren tradities. U zult het vast met mij eens zijn, dat niet elke traditie zonder meer goed is.

Verder zou ik dit willen zeggen: traditie an sich MOET veranderen. Dat zeg ik als theoloog. Traditie is het doorgeven van vuur, niet het aanbidden van as (volgens mij vrij naar G. Mahler). Traditie is er om mee te spelen.

Zo bedacht een kinderboekenschrijver 150 jaar geleden, dat Sinterklaas met de stoomboot aankwam. Hij schreef er zelfs liedjes bij, die we nu nog steeds zingen. Hij speelde met de Sinterklaastraditie en kwam met originele, eigentijdse toevoegingen en bewerkingen. Dat moeten wij vandaag de dag ook doen: spelen met de bestaande traditie, en deze naar onze tijd toe vormen!

En laten we eerlijk wezen: “makkers, staakt uw wild geraas”… is dat niet dringend aan vervanging toe?

“Dit doen we al eeuw in, eeuw uit!”

Welnee. De huidige zwarte piet komt, zoals gezegd, uit 1850 of later. En toen werd hij niet direct canoniek. Het Sinterklaasfeest was in de tijd zonder televisie natuurlijk nog veel pluriformer en kende veel lokale variaties. Zeker, zwarte piet is al vele decennia oud – maar dit element van het sinterklaasfeest is niet al eeuwenlang vaste koek bij alle Nederlanders.

“What’s next? Wat moeten we hierna nou weer gaan afschaffen?”

Da’s een drogreden!
Dingen afschaffen wegens racisme of anderssoortige discriminatie is een heel redelijke en heilzame activiteit – maar wel één die je per geval moet evalueren. Wat het volgende af te schaffen onderdeel van onze cultuur is, kan ik je dus niet zeggen; wel kan ik je zeggen dat er vast nog genoeg valt weg te poetsen.

“Zwarte piet is geen zwarte slaaf, hij is zwart van de schoorsteen!”

Prima; maar dan moeten zijn kleren ook vies zijn (want die glimmen iets te mooi voor een man die roetzwart uit de schoorsteen komt). En dan hoeft hij ook geen slavenringen te dragen, noch een page-pakje. En dat kroeshaar… Kortom: als zwarte piet werkelijk schoorsteenzwart is, moet-ie alsnog getransformeerd worden.

“Moet de Sint nu voortaan alles alleen doen?”

Nee, nee. Piet mag blijven, mag zelfs schoorsteenzwart zijn, of wat mij betreft kleurrijk als de regenboog. Zoals gezegd: de Sint, daar mogen best vrolijke of enge hulpjes omheen rennen. Maar liever niet in de vorm van gepersifleerde negerslaven.

“Ik heb het feest nooit racistisch bedoeld!”

Ik geloof je. Zelf heb ik zwarte piet als kind ook nooit met ’n koloniaal verleden geassocieerd. Maar de associatie is er wel, en hij is gegrond en terecht. Als je het Sinterklaasfeest nooit racistisch bedoeld hebt, dan kun je toch zonder probleem dit soort misverstanden uit de weg ruimen door een update van je feest?

“Geef me nog één goede reden!”

Goed dan: als we dit jaar goed doorpakken, hebben we volgend jaar geen gezanik meer in de kranten, op televisie en op tweederangs blogjes!

 

 

Advertenties

5 gedachten over “Zwarte Piet: liever wel of niet? (3) (slot)

  1. fransblokhuis

    Sorry Alain, ik ben ’t nog steeds oneens. Met de weerleggingen van de eerste vijf stellingen ben ik het eens. Maar vanaf “Ik heb het feest nooit racistisch bedoeld” haak ik af. Juist het feit dat je nu zwarte pieten toestaat, bewijst dat je “los bent” van het koloniale tijdperk. En juist het afschaffen van de zwarte piet zou bewijzen dat er nog ongemak is, wat er niet is. Dat we diep in ons hart eigenlijk negers nog zien als slaven, wat we helemaal niet doen.
    Juist door het hele gebeuren discutabel te maken, wordt het “feest” ongemakkelijk. Ik ben geen racist, dús kan ik lachen om zwarte piet zonder dat ’t ongemakkelijk is, want ik associeer ‘m niet met een slaaf. Toch?

    1. AlainVerheij Berichtauteur

      Hey, daar heb je gelijk in; maar je bekijkt het alleen vanuit jouw eigen
      (onschuldige) beleving. Jij en ik zijn los van het koloniale tijdperk –
      maar mogen we dit ook eisen van de nakomelingen van onze slaven? Sommigen
      van hen geven aan dat ze het moeilijk vinden los te koppelen. En we zijn
      het aan hun voorouders verplicht om daar begrip voor te hebben.

      M.a.w.: voor ons is het net wat gemakkelijker om ‘los te raken’ van the bloody past..

    2. Anh

      Mee eens. Helaas zijn er nog teveel Pieten-voorstanders die alle verwijzingen naar slavernij ontkennen. Velen zweren er zelfs bij dat Piet niet eens een neger is. Hoe dan?!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s