Oefenplaatsen (Herman Paul & Bart Wallet)

Bart Wallet en Herman Paul boffen maar. Ze mochten negen vooraanstaande Engelstalige theologen ontmoeten, en er een boek over schrijven in de vorm van vraaggesprekken.

Onder die theologen bevinden zich Stanley Hauerwas, Tom Wright en Tim Keller.

Het resultaat van het boek heet ‘Oefenplaatsen’ en kwam vorig jaar uit.

 

De auteurs (Herman Paul en Bart Wallet)

zijn geen theologen, maar dat merk je niet. Zij hebben zich goed ingelezen in de materie. Soms willen ze dat zelf iets te graag laten blijken, maar dat zullen we de heren vergeven.
In het boek stellen zij zich niet als quasi-objectieve journalisten op, maar leggen zij vanaf de inleiding al hun kaarten op tafel: zij hebben een agenda met dit boek. Ze willen de ‘ecclesial turn’, de ‘wending naar de kerk’ binnen de theologie promoten in Nederland. Daarover straks meer.

De auteurs zijn vooral geïnteresseerd in vragen rondom kerk en maatschappij (en dus: ethiek). Soms komt dat op een wat irritante wijze naar voren. Zo zijn ze kennelijk erg kritisch op de ‘mythe van zelfontplooiing en vooruitgang’ in de seculiere maatschappij. Vanuit die positie stellen ze nog wel eens een suggestieve vraag, om hun ondervraagde theologen iets lekker maatschappijkritisch te laten zeggen.

Over ’t algemeen is de invloed van Paul en Wallet echter een prettige. Ze plaatsen veel voetnoten (okee, soms iets teveel, wat hun academische achtergrond verraadt) die dit boekje tot een prachtig startpunt maken voor een ontdekkingstocht in het werk van de negen theologen. Daarnaast slagen ze erin, binnen het boekje een soort discussie te organiseren tussen de negen verschillende geïnterviewden. Dat levert leuke interactie op!

De ecclesial turn

ofwel: de ‘wending naar de kerk’ is een stroming waartoe de negen mannen ongeveer gerekend kunnen worden. Deze stroming beraadt zich op de plaats van de kerk in een ontkerkelijkte, post-christelijke samenleving. Wat moet de kerk doen? Zich aanpassen aan wat de samenleving mooi en goed vindt? Nee, zeggen Hauerwas en de acht anderen. Juist een eigen verhaal vertellen!

Robuust kerk-zijn, noemt men dat. De kerk moet niet kritiekloos meedoen met de veranderende samenleving, maar juist haar eigen karakter blijven benadrukken. En dan krijg je een nieuwe nadruk op de gemeenschap, op Woord en sacrament, op Christus, en op de traditie (en kerkvaders).

Al deze concepten worden op enthousiasmerende en gelovige wijze verkondigd, maar het zijn zulke grote en vage termen dat ik ze moeilijk concreet voor me zie. Wat dat betreft zijn dit negen ware erfgenamen van Karl Barth. Ze spreken als theologen nog positief en gelovig, en dat alleen is prijzenswaardig. Maar soms krijg ik de indruk dat men niet voorbij de liberale theologie wil, maar er juist achter terug wil. En hoe nieuw/zinvol is dat? Zeker in het geval van Tim Keller heb ik mijn twijfels: is dit niet gewoon de oude theologie in een hip New Yorks jasje?

De juiste vragen?

De theologen vertellen allemaal hun doordachte en meeslepende verhaal. Dat verhaal is zeker de moeite waard om te lezen. Gaan ze de kerk redden? Nee, maar dat hoeft ook niet. In ieder geval doen zij hun best om theologie weer positief te laten spreken. Dat is al lovenswaardig.

Wat ik mis, is een behandeling van de voor-vragen. Wat bedoel je als je het hebt over ‘Gods woord’, of over ‘Christus’? Anders dreigen deze woorden grote paraplubegrippen te worden die feitelijk weinig concreets meer betekenen. Ook mis ik de actuele vragen van vandaag: de vragen naar waarheid in een postmoderne era en naar de verhouding met andere religies. Dit laatste komt wel voor in het hoofdstuk van Miroslav Volf. De laatste is een beetje een buitenbeentje tussen de andere acht, en wat mij betreft is zijn hoofdstuk één van de betere in dit boek.

Daarnaast mis ik een behandeling van de praktische vragen. Hoe vul je die ‘gemeenschap’ nou écht concreet in? En wat zie je voor je, als je het hebt over de sacramenten (waar sommigen mee lijken te dwepen)? Kun je dat in de praktijk brengen, of blijven het mooie woorden die in de lucht zweven? Zijn deze theorieën bestand tegen de weerbarstige praktijk van de kerk, een bonte verzameling van heel verschillende mensen?

Waarschijnlijk heeft een groot deel van de genoemde negen theologen zich wel bezig gehouden met deze voor-vragen en/of de kerkelijke praktijk. Maar uit dit boekje komt dat niet overal even duidelijk naar voren, waardoor Oefenplaatsen als een smaakmaker fungeert en niet als een theologisch boek.

Aanschaftip?

Ja, want:
-men brengt belangrijke Angelsaksische theologen naar Nederland
-behapbare en leuk interactieve reeks interviews
-positieve en hoopgevende verhalen van gelovige, nadenkende theologen
-snelle inleiding met veel literatuurverwijzingen: goed startpunt!

Nee, wanneer:
-je al bekend bent met dit gedachtegoed: veel nieuws brengt ’t dan niet.
-je stevige theologie verwacht. Koop dan gewoon het standaardwerk van één van de heren.
-je tevreden bent met klassiek orthodoxe, dan wel klassiek liberale theologie.
-je niet al te hoog-kerkelijk denk.

Ik zou zeggen: koop het eBook voor een tientje, en heb er een mooie dag mee.
Dat is het zeker waard.

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s