Jesus Christ Superstar: het einde…

Toch nog een #JCS blog met Pasen?

@FrankGBosman behandelt met ons
het slot uit de 1973 verfilming,
die we overigens in de gehele reeks
als uitgangspunt hebben genomen. 

De beroemdste versie van de musical Jesus Christ Superstar is ongetwijfeld de filmversie uit 1973 met Ted Neeley als Jezus en Yvonne Elliman als Maria Magdalena. Deze filmversie wijkt vooral af van de vele musicalversies die in theaters wereldwijd zijn opgevoerd, in de meta-enscenering. De film opent met een grote bus vol met uitzinnig dansende en zingende hippies, in wie we later de acteurs van de musical herkennen. In no time bouwen ze de minimalistische set waar zij hun toneelstuk zullen gaan opvoeren. De stemming is opperbest en suggereert eerder dat er een klucht opgevoerd gaat worden, dan een marteldood uit een ver verleden.

Deze meta-enscenering verdwijnt snel uit het geheugen van de kijker, omdat er op geen enkele manier verder aan gerefereerd wordt. Je wordt direct door het Heaven on their Minds het verhaal ingetrokken en weg is het beeld van de feestende hippies. Tot aan het einde van de filmversie. Als Neeley als Jesus aan het kruis genageld is, brengt de regisseur de kijker terug naar de meta-enscenering. Zonder duiding wordt de kijker geconfronteerd met dezelfde bus als in de openingsscène, waardoor Jezus, Maria, Judas en Petrus weer expliciet acteurs geworden zijn. De identificatie tussen speler en rol wordt expliciet door de filmregisseur verbroken.

De sfeer van deze slotscène is diametraal het tegenovergestelde van die openingsscène. Nu geen blije, dansende mensen, die klaar zijn iets moois op te bouwen. De acteurs lopen zwijgend en met afhangende schouders de bus in. Sommigen hebben nog hun attributen in de hand, anderen praten zacht met elkaar. Er is iets fundamenteels veranderd in hen, iets dat hen zelf ook overvallen heeft en waarvoor ze geen directe verklaring lijken te hebben.

Wat is er gebeurd? Een goede kijker zal opmerken dat alle acteurs de bus in stappen, behalve Neeley, de acteur die de Jezusrol vertolkte. Dat zet je aan het denken. Dan stapt als laatste Carl Anderson in de bus, die de rol van Judas speelde. Hij kijkt over de set die ze achterlaten. De kijker krijgt die niet te zien, want de camera blijft op zijn gezicht gericht. Dan stapt hij ook in en de bus rijdt weg.

Dan switcht de camera naar het kruis dat scherp en donker staat afgetekend tegenover de ondergaande zon. De grond trilt. Of er nog iemand aan het kruis hangt, is niet te zien. Dan zoomt de camera langzaam uit en volgt de aftiteling. Het is deze scène die de meeste indruk op mij heeft gemaakt. Het duidt het mysterie aan, het mysterie van de kruisdood. En in al hun spel en plezier heeft een vreemde transformatie vat gekregen op de toneelspelende hippies. Eén van hen ‘is erin gebleven’: rol en identiteit vallen samen, versmelten tot één geheel.

Het is een schitterende verbeelding van de incarnatie. God en mens spelen in dodelijke ernst een kosmisch spel, dat eindigt met de dood van een hoogheilig mens, in wie wij God herkennen. En de uitkomsten van dat spel heeft een invloed waar niemand zich aan ontrekken kan: het spel heeft hun leven definitief veranderd. Ze hebben het zelf nog niet door, maar het is Pasen geworden.

Frank G. Bosman is cultuurtheoloog en verbonden aan de Tilburg School of Catholic Theology. Zie zijn weblog www.goedgezelschap.eu.

 

Advertenties

Een gedachte over “Jesus Christ Superstar: het einde…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s